week 39

 

Het lijkt gedaan

 

De laatste 2 weken nemen de vangsten van barbeel sterk af. Zeker op de Waal wordt er al stevig geblankt. Zeer plaatselijk wordt er aan de IJssel nog wel gevangen. Ondanks de vrij hoge watertemperatuur wil de barbeel momenteel op de meeste plekken niet azen. Het heeft er al veel van weg dat ze op weg zijn naar de diepere gedeelten van de rivieren. Niet alleen de Waal ook op kleinere rivieren is de trek al waarneembaar. Zoals elk jaar komt de IJssel laat op gang en sluit ook later af. Dat de vangsten al afnemen is niet vreemd, het is immers ook al eind september...

Over het algemeen was 2013 een erg slecht barbeeljaar, zeker op de grote rivieren. Z eker niet op alle kribben kon er barbeel gevangen worden zoals voorgaande jaren. De kribverlaging speelt hier zeker een rol in. vanaf Nijmegen tot voorbij Zaltbommel zijn de meeste kribben verlaagd met gemiddeld 1,5 meter. Dit heeft een nadelig gevolg voor de bodemstructuur voor wat barbeel betreft. Vanaf Nijmegen zijn de meeste delen aan de Waal helemaal verzand. De vangsten zijn aan dat hele stuk bedroevend te noemen. Maar ook het traject Lobith- Nijmegen is een stuk slechter geworden.

Niet alleen de Waal blijft achter, ook de IJssel is niet meer die productieve barbeel rivier zoals de jaren ervoor. Wekelijks krijg ik hierover vragen wat de oorzaak toch kan zijn. Vooropgesteld ik ben geen bioloog maar een sportvisser. Ik kan alleen maar zeggen hoe ik het ervaar, mede gezien de meldingen door het land heen. De afgelopen 6 jaar heb ik een behoorlijk netwerk opgebouwd, mede dankzij de lezers van deze website. Daardoor heb ik een reeël beeld qua barbeelbestand/ vangsten. Het vele blanken gebeurd in dezelfde strook en de vangstmeldingen komen ook steeds uit hetzelfde gebied. Op zich zegt dat al veel. Het is niet zo dat als er een paar blankmeldingen binnen komen dat er meteen hier geschreven wordt dat het slecht is. Kijk een paar mensen zullen het best verkeerd aanpakken en daardoor geen barbeel vangen. Maar als er gemiddeld een 40 tal sportvissers elk weekend plaats nemen aan de kribben van de Waal en er een handvol 1 of meerdere barbelen weet te vangen dan is er meer aan de hand dan iets verkeerd doen.... In mijn ogen lijkt het er op alsof de barbeelbestand sterk is afgenomen. Niet alleen aan de Waal maar ook aan de IJssel..

Rond 2004-2005 was er een explosie van kleine barbeel, zeker in de IJssel. Zoals nu de grondels de bodem bezette, deden dat toen de barbeeltjes. Tientallen werden er gevangen tijdens wedstrijden in de grootte van 10-20 cm. Of dit aan de Waal ook zo was weet ik niet, dit heb ik nooit kunnen achterhalen. Feit is wel dat na 2006 er in de IJssel geen kleine barbeel meer werd gevangen. Ze werden alleen maar groter en zwaarder... nieuwe aanwas kwam er niet. na 2006 heb ik erg veel gevist aan de Waal en mijn kleinste barbeel van die rivier was 18 cm. Dan volgt er 1 van 23 en 3 van 25. De rest is 30 cm of groter. In iets minder dan 5 seizoenen vang ik er ca 1300. 9 daarvan zijn groter dan 80 cm. In mijn eerste echte barbeeljaar ( 2007) vang ik er 5 boven de 80 cm. De meeste zijn 50- 65 cm. Ook de meldingen van andere laten dezelfde maten zien. Slechts zelden krijg ik een melding van een kleine barbeel. Het lijkt er zeer sterk op dat er na 2005 geen nieuwe aanwas is geweest van jonge barbeel. In het begin wordt er nog gespeculeerd over eventuele paaiplaatsen aan Waal en IJssel.

 

Met de kennis die ik nu heb weet ik dat in beide rivieren geen enkele plaats voorkomt waar barbeel paait. Volgens diverse betrouwbare onderzoeken heeft een barbeel om te paaien het volgende nodig

gemiddelde diepte van 23 cm

stroomsnelheid lager dan 0,5 m/s

grind met een diameter van max 2 cm

Jonge barbeel komt in de zomermaanden voor op plaatsen waar de gemiddelde stroomsnelheid op 5 cm van de bodem 0,16 ( juli tot augustus) tot 0,36 m/s bedraagt.

Duidelijk is dat er aan de Waal en IJssel deze plekken niet voorkomen. De dichtsbijzijnde rivier die wel geschikt is, is de Lippe in Duitsland. Deze rivier heeft een uitmonding in de Rijn bij Wesel. Dat is ca 15-20 kilometer stroomopwaarts van Lobith. Technisch zou het dus kunnen dat de barbeel van Waal en IJssel naar die rivier trekken om er te paaien. Techisch... want persoonlijk geloof ik er niet in. Rondom de paaitijd zijn de vangsten wel wat minder, maar zeker niet geheel weg. Dat de barbeel zich aanpast aan de omstandigheden zou ook goed kunnen. Onderzoek in Waal en IJssel is nooit gedaan naar hun paaigedrag. Het blijft dus speculeren. Feit is wel dat er in de paaitijd vele barbelen worden gevangen met veel hom en kuit. Soms zelfs tot ver na de paaitijd....

Puur afgaande op de vele meldingen die ik de afgelopen jaren heb gehad heeft het er veel van weg dat het bestand aan het afnemen is. Na de komst van de kleine barbeel ( waarom toen wel ??) in 2004-2005 zijn ze stevig gegroeid. Mijn tweede barbeel van over de 80 cm bleek in slechts 8 jaar gegroeid te zijn tot 83 cm. Ik had enkele schubben opgestuurd om de leeftijd te kunnen achterhalen. Rond 2006-2007 kan er aan nagenoeg de hele Waal en IJssel barbeel gevangen worden. Na 2010 worden de gebieden al kleiner. Voor de Waal is dit duidelijk het gebied van de kribverlaging, vanaf Nijmegen tot Zaltbommel. Voor de IJssel is dit het gebied Deventer- Kampen wat sterk minder wordt. Momenteel in 2013 is de strook Lobith- Nijmegen voor de Waal nog redelijk goed en voor de IJssel is dat de strook Zutphen - Deventer die uit steekt. Wat de toekomst gaat brengen?? Elke jaar is anders dat is gebleken. Wat zeker is dat er snel weer nieuwe aanwas nodig is van jonge barbeel....

83 cm en slechts 8 jaar oud