( 23-12-2014 )

De Waal. Inderdaad met twee hoofdletters, dat verdiend deze machtige rivier wel.

Deze smeltwaterrivier leeft altijd. Is het niet door zijn gigantische waterverplaatsing, dan wel door de massale scheepvaart die er heerst. Meer dan 600 schepen passeren de revue op één dag. Als het water in de zomerperiode eens laag staat gaat er rond de 600 kub per seconde doorheen. Gemiddeld is de afvoer 1300 kub per seconde. In de winterdagen en voorjaar loopt dit makkelijk op tot 2200 kub per seconde.

 

De waterkwaliteit is de laatste jaren enorm vooruit gegaan. Het water wordt steeds helderder, je kijkt nu makkelijk 4 meter weg in het water. Zeker de afgelopen zomer, met zijn lage waterstanden, was het een genot om op de kribben te zitten. Ik neem altijd het meetpunt in Nijmegen haven als referentie. Deze zomer hadden we vaak een waterstand van 6,50 meter . Bij het punt van 8,50 meter , verdwijnen de kribben net onder water. Tel daar 40 cm af en je hebt een veilige waterstand om te vissen.

 

Vanwaar deze berekening? Simpel…de Waal gaat op de schop, zoals een krantenknipsel vermeldde. Wat was het verhaal?

 

 

 


Parallel-kribben die in de Duitse Rijn zijn aangebracht. foto Rijkswaterstaat

Als bodem en bochten op sommige plaatsen niet met zand en steen worden gestabiliseerd, dreigen op den duur ernstige problemen voor de scheepvaart op de drukst bevaren rivier van Europa. "Dan komt de positie van de haven van Rotterdam op het spel te staan. Dan krijg je bij de Nederlands - Duitse grens een soort waterval waar schepen aan de grond kunnen lopen" , zegt Hendrik Havinga, senior rivierkundig adviseur van Rijkswaterstaat Oost - Nederland in Arnhem. De Duitse waterstaat heeft al maatregelen genomen om verdere uitholling van de rivier te voorkomen.

de nieuwe waal....

 

 

Stenen vloer moet Waal bevaarbaar houden

 

De Waal eet zichzelf op. De rivier zakt steeds dieper weg. Rijkswaterstaat zint op drastische maatregelen om de rivier de komende decennia bevaarbaar te houden. Zonder ingreep loopt de scheepvaart vast.



Schets van een vaste steenlaag op de Waalbodem, zoals die volgens Rijkswaterstaat op sommige plaatsen nodig is. foto Rijkswaterstaat

 

Millimeter voor millimeter slijpt het water het zand weg. Jaar na jaar. Zonder maatregelen zakt de bodem van de Waal steeds verder weg en lopen kribben en brugpijlers gevaar.
"Het is een sluipmoord op waterstaatkundige werken. Daardoor zijn in Portugal en Australië recent al bruggen ingestort. En dat zijn toch echt geen ontwikkelingslanden", aldus Hendrik Havinga, senior-rivierkundige van Rijkswaterstaat Oost-Nederland. Duitsland heeft de Rijnbodem al voor verdere uitholling behoed. Als Nederland niets doet, ontstaat op den duur bij Lobith een waterval en wordt scheepvaart onmogelijk. De Waal is nu 150 meter breed en heeft sinds kort een minimale vaardiepte van 2,80 meter , 30 centimeter meer dan voorheen. Volgens eerdere afspraken moet de rivier worden verbreed tot 170 meter . Daardoor kunnen schepen meer vracht meenemen. Bovendien is een bredere rivier veiliger.
Havinga denkt dat 150 meter volstaat omdat schepen beter kunnen manoeuvreren dan in het verleden. Nader onderzoek moet dat nog uitwijzen. "Zo lang de bodem blijft dalen, is baggeren om de vaargeul te vergroten eigenlijk geen optie. De bodemdaling moet gestopt worden", zegt Havinga. "Voordeel is dat de kosten bij een breedte van 150 meter lager zijn, als tenminste de aanvullende maatregelen ook worden uitgevoerd."
De afgelopen dertig jaar is de Waalbodem bij Nijmegen al 75 centimeter gedaald. Jaarlijks daalt de bodem bijna 3 centimeter .
Dat komt omdat de zijrivieren van de Rijn in Duitsland de afgelopen decennia zijn gekanaliseerd, waardoor Rijn en Waal geen zand meer aangevoerd krijgen en begonnen zijn met het uitschuren van de eigen bodem. Havinga: "Bij een aantal kribben in de Waal is al vrijwel geen talud meer aanwezig. Geotechnisch staan ze op instorten, maar dat doen ze gelukkig nog niet. Bij de brugpijlers valt het nog mee, maar daar moeten we véél eerder onderhoud plegen dan gedacht."

 

nieuw uitzicht ??


Rijkswaterstaat wil vanaf 2009 zand en steen aanbrengen bij Lobith en Spijk en een steentapijt in de bochten bij Hulhuizen en Haalderen. Dat is eerder gebeurd bij Nijmegen en St. Andries. Als geen rivierwerken worden uitgevoerd, moet in de nabije toekomst bij Nijmegen het steentapijt worden verlaagd om de minimale vaardiepte van 2,80 meter te kunnen handhaven. De kilometerslange diepe geul tussen deze steentapijten moet de komende jaren met grof zand en grind worden gedicht. Het nadeel van steentapijt is dat het water erdoor wordt opgestuwd wat tot verhoging van de hoogwaterstanden leidt. Havinga: "Dat is ongewenst. Dus moeten maatregelen worden getroffen dat effect teniet doen."
Vanwege de bevaarbaarheid zouden de klassieke kribben tussen Winssen en Ophemert deels moeten worden vervangen door paralleldammen over 25 kilometer . Havinga adviseert de werkzaamheden te koppelen aan het project Ruimte voor de Rivier, dat beoogt de waterafvoer van de rivieren te vergroten. Dat zou betekenen dat er vanaf Nijmegen tot aan Ophemert parallelkribben moeten worden aangebracht.
"Daarmee kun je recreatie scheiden van de scheepvaart, krijg je een extra geul voor afvoer tijdens hoogwater. Dat is een veelbelovend alternatief."

 

nieuwe vangsten...............

 


Dit najaar moet Rijkswaterstaat Oost-Nederland de keuze maken welke alternatief het best is. Daarna moet Rijkswaterstaat op nationaal niveau een keuze maken. De klus is omvangrijk en strekt zich over vele jaren uit. "Vergelijkbaar met het aanleggen van stuwen en sluizen in de Rijn in de jaren zeventig", zegt Hendrik Havinga.

donkere wolken ?.......voor mij niet !

 

Aldus berichten uit de krant. De berichten zijn bijna 3 jaar oud. Of dit plan nog bestaat weet ik niet. Of het grindtapijt er komt is nog niet duidelijk. Wat wel duidelijk is dat de paralleldammen tussen Winssen en Ophemert doorgaan. De plannen die er nu liggen ( en niet allen liggen, maar ondertussen ook al in uitvoer zijn gebracht) is dat de kribben met ruim 1,5 meter worden verlaagd. Rijkswaterstaat heeft berekend dat de kribben nu 100 dagen per jaar onder water staan, en dus 265 dagen zichtbaar. Door nu de kribben te verlagen wordt deze berekening precies omgedraaid. De kribben zullen nu 100 dagen per jaar zichtbaar zijn. Lees goed ZICHTBAAR! Want zichtbaar wil nog niet zeggen bevisbaar. En kom ik terug op mijn rekensommetje…Nijmegen haven 8,50 meter zijn de kribben net zichtbaar, bij 8,10 BEVISBAAR. Gaat er 1,5 meter af, dan komen we uit op 7 meter zichtbaar en 6,60 meter BEVISBAAR. Deze zomer hebben we het getroffen met een waterstand van 6,50 meter . Dat houdt dus in dat we in de toekomst alleen bij een dergelijke zomer nog kunnen vissen op de rivier de Waal. Let wel kunnen vissen, dan bedoel ik vanaf de kribben!

nieuwe mogelijkheden zoeken......

 

Nemen we de zomer van 2007, dan hadden we 2 weken in mei kunnen vissen, en de rest van het jaar niet……….!!!

 

Kunnen we het tij nog keren? Ik ben bang van niet. Ter hoogte van Zaltbommel zijn de eerste kribben al verlaagd. Er is wel overleg geweest met RijksWaterStaat, over behoud van een aantal kribben. Wat dit opgeleverd heeft, is me niet bekend. Wat ik wel weet, is dat het barbeelvissen op de Waal drastisch zal veranderen. Als de kribben eenmaal bevisbaar zijn, zal een massale run het gevolg zijn.

Helaas voorzie ik het somber in. De kribben zullen nog maar weinig bevisbaar zijn. DUIDELIJK IETS ANDERS ALS WAT RIJKSWATERSTAAT BEDOELD MET ZICHTBAAR. Want ze zouden rekening houden met de visser. Ik hoop dat ze dan ook aan die 40 cm extra denken!

 

het is niet gedaan...

 

Is het vissen op barbeel op de Waal dan gedaan? Anno 2015 lijkt het erop dat het zeer moeilijk is om nog ergens goed barbeel te vangen aan de Waal. De kribben boven Nijmegen zijn nog wel begaanbaar maar de vangsten zijn stevig teruggelopen. In de strook rondom Lobith zijn extra stenen gestort tussen de kribben met een diameter van ca 20 cm. Ook zijn er veel kribben verzand en is de diepte afgenomen. Tussen Nijmegen en Zaltbommel zijn nagenoeg alle kribben verlaagd en dus ontoegankelijk de meeste tijd van het jaar. De interesse van de sportvisser in barbeel op de Waal is afgenomen. Ook de vangsten anno 2015 zijn sterk teruggelopen. Je moet echt blij zijn met 2-3 aanbeten op een dag. Zelfs voervoeren heeft geen nut. Ook de komst van de grondels heeft veel teweeg gebracht. De hele bodem van de Waal bestaat uit een tapijt van grondels die alles pakken wat ze tegenkomen. Alle ander vissen zwemmen daarboven...

De eens zo prachtige rivier de Waal heeft zijn status als barbeelrivier verloren. Niet alleen boven genoemde feiten zijn een oorzaak ook de sterk teruglopende scheepvaart is debet. Er zijn momenteel teveel stille periodes ( geen scheepvaart) waar de vis nog duidelijk aan moet wennen. Ook dat zal een paar jaar duren. Een vis in de Waal is gewend om conctant te moeten zwemmen en bewegen. Nu er veel minder scheepvaart is is het water niet meer zo in beweging en stroomd gewoon een bepaalde tijd in dezelfde richting zonder al die wervelingen. In die rustige periodes neemt de vis zijn rust en eet daardoor minder.

Met de laatste 2 zachte winters is het wel moeglijk geweest om het hele jaar door barbeel te vangen. let wel, in de koude periodes is het aan te raden om je montage met aas te laten liggen. Het barbeelvissen gaat dan erg op karperen lijken, alles gewoon laten liggen en rustig wachten.... geloof me het werkt!!!

 

een prachtige januari barbeel uit 2014 ( 70+)