Barbelen in de winter op de Waal

( 23-12-2014 )

 

Barbelen ( Barbus barbus ) hebben een voorkeur voor vrij brede, snelstromende rivieren en grotere beken. In de Waal en de IJssel komen ze momenteel vrij massaal voor. Van de grensmaas is het al langer bekend dat ze daar goed te vangen zijn. Zelfs na de laatste giflozing is het bestand niet echt noemenswaardig teruggelopen. Wat te denken van de Geul, de Niers, allemaal bekende barbeelstroompjes. Dit soort stroompjes en lopen stromen ook door Brabant. Dan denk ik aan de Dommel, de Beerze, de Essche Stroom. Allemaal potientiële barbeelriviertjes. Wat als…. Het zou toch mooi zijn als de barbeel op deze stromingen ook zijn intrede zou doen. Misschien zitten ze er al? Ik heb er tot nu toe nog niets over gehoord. Wel op de Lek, de Nederrijn en het Amsterdamrijnkanaal. Daar zijn al diverse vangstmeldingen gedaan door sportvissers. Ook worden ze gevangen op de Maas, tot aan de stuw van Lith. Sporadisch dat wel, maar ze zitten er al wel. En ondanks onderzoeken in het verleden waarin wordt geschreven dat barbeel niet gedijt in stilstaand water, kan ik dit toch met een gerust hart weerspreken. In Engeland ( waar anders!!) kennen ze sinds een paar jaar barbeelvijvers. De bodemstructuur is voor deze vis wel aangepast, de hele bodem is bezaait met kiezel. En de barbelen doen het er goed.

toekomstig barbeelwater voor recordvissen

 

Het zijn schuwe vissen, die zich het liefst ophouden in het midden van het stroomgebied. Deze zone, waar het soms de meest voorkomende vis is, wordt daarom ook de barbeelzone genoemd. In alle bovengenoemde rivieren en beken is deze barbeelzone te bereiken. Behalve op de Waal. Daar kun je vanaf de kop van een krib tegen de stroomnaad aan vissen, maar in de echte barbeelzone kun je op deze rivier niet komen. Daarvoor stroomt deze altijd te hard. En niet alleen te hard, de diepte is op deze rivier ook een spelbreker. Door de gigantische waterdruk is niet één montage goed in de stroming te houden. Telkens wordt je zonder pardon tegen de stroomnaad terug gedrukt.

De barbelen zijn ook op alle rivieren en beken het hele jaar door te vangen. In de koude winterperiode zul je vaker van huis moeten gaan om er één te vangen, maar reëel gezien kun je het hele jaar door barbeel vangen. Ook hier is er wederom één uitzondering. Dit gaat voor de Waal niet op. Natuurlijk, zal er zéér sporadisch ergens wel ééntje gevangen worden, maar over het algemeen kun je de Waal in de maanden december tot en met februari beter mijden. Ik heb nu drie winters doorgevist, gericht op barbeel. Vele stekken heb ik bezocht, onder alle weersomstandigheden heb ik gevist. Van diepe stukken tot de trage (?) ondiepere stukken. Gemiddeld trok ik er twee keer per week op uit, om te kijken of er op dat moment op de Waal een barbeel te vangen was. Mijn laatste barbeel in een jaar dateert van 26 december 2008. Mijn vroegste barbeel van het jaar is 24 februari 2008. Op de Waal is het me nog niet gelukt om in januari een barbeel te vangen. Dat wordt dus mijn doel voor 2009. Anno 2014 is het me wel gelukt om in januari barbeel te vangen. Zelfs twee weken op een rij!! De temperaturen in die periode waren erg gunstig.

 

een barbeel van 40 cm gevangen op 7 december 2007

 

Het is nu voor me te hopen dat er ook daadwerkelijk te vissen is in de maand januari. Meestal staat het water in de Waal dermate hoog dat er vanaf de kribben niet te vissen is. En dan nog…Dan nog zit je misschien niet op de goede plaats. De barbelen trekken zich in de koude maanden ( het woord winter wil ik eigenlijk niet gebruiken, echte winters kennen we niet meer) terug in de diepere gedeelten van de stroming. Daar komen ze massaal bijeen om de grootste kou te trotseren. Én er liggen diepe gedeeltes in de Waal. Afgelopen voorjaar is een schip een container verloren. Het duurde meer dan één week voordat ze hem konden traceren. Zelfs met de meest moderne methodes zijn ze diverse keren over de container heen geweest. Toch zagen ze hem op dat moment niet liggen, gewoon weg omdat de kuilen net zo diep waren als de container hoog was. En daar liggen ze nu dus te wachten….met honderden tegelijk. En denk nou niet, dat ze voor dat stukje kaas of lunchworst of made naar onze lijn komen zwemmen. Nee hoor!! Er komt precies genoeg voedsel met de stroming mee, om de barbelen daar te houden waar ze in de koude tijd verblijven. Deze vissen zijn echt niet gek. Zodra er ook maar iets meekomt over zo'n dieper gedeelte dan zakt dat ook meteen in die kuil. Door de zwaartekracht zakt het even uit de stroming, net voldoende om verder te zakken. En daar wachten dan hele scholen barbelen om het naar binnen te werken. Wat wil je nog meer! Lekker overwinteren op een diep stuk, waar automatisch steeds nieuw voedsel aangevoerd word, juist voldoende om die paar maanden te kunnen overleven. Wij mensen doen toch precies hetzelfde!! Diegene die het kunnen trekken massaal naar de warmere oorden ( Spanje) om daar te overwinteren. Kijk 100% zekerheid kan ik niet geven, maar ik durf toch wel te stellen dat het vrijwel onmogelijk is om in de wintermaanden een barbeel op de Waal te vangen. Alleen als de externe omstandigheden goed zijn en ik bedoel daarmee de watertemperatuur en de buitentemperatuur, dan kun je barbeel verwachten. Een watertemperatuur van bijna 10 graden in januari….ik durf er zelfs niet van te dromen. ( in 2014 kwam de droom uit van deze temperaturen en ving ik 2 barbelen in januari )

 

Waarom dan de andere rivieren wel, zie ik je denken. Daar is het water toch net zo koud. Dat klopt! Maar op alle andere rivieren zijn de diepere gedeeltes te bevissen. Het verloop naar de diepte is over het algemeen niet zo groot. Dit is met een goede montage en het juiste loodgewicht redelijk goed te bevissen. Steun daarbij je hengel bijna rechtop af, en de stroomdruk op de lijn wordt ook nog eens verminderd. Vis je dan ook nog eens met een stevige hengel, dan vergroot je het percentage nog meer. Met een goede hengel bedoel ik de Duo Lite Extreme Barbel van Fox, de Dutch Master van Preston Innovation, de Ultra heavy feeder 310 van Zammataro. Wat ook weer niet wil zeggen dat er niet méér goede hengels zijn, deze hengels heb ik stuk voor stuk zelf in mijn handen gehad. Ik weet in ieder geval wat deze drie hengels kunnen. En zoals je weet spreek ik alleen maar uit ervaring. Deze drie stokken voldoen in de toekomst ook voor de Waal om vanaf de kant te vissen, als straks de kribben minder bevisbaar zijn. Aan het merendeel hangt een stevig prijskaartje, ik weet het, maar ik kan je dan ook garanderen dat je dan ook iets goeds in je handen hebt.

 

Dan wordt het toch weer voorjaar.

 

Barbelen paaien in ondiep water boven goed doorstromende grind- en zandbanken. Om deze paaigronden te bereiken verplaatst deze mobiele soort ze zich soms over meer dan tien kilometer. Daarnaast zijn er ook verplaatsingen tussen dag- en nachtverblijfplaatsen en naar de overwinter plekken in rustiger, dieper water. Het zijn echte bodemwoelers die met hun bekdraden de bodem afzoeken naar insectenlarven, wormen, slakken en kleine kreeftachtigen. Verder eten ze ook kleine visjes, viskuit en plantaardig materiaal. Als bodemvis hebben ze moeite met het nemen van vistrappen. Barbelen leggen soms per dag flink wat kilometers af dat is algemeen bekent. Maar ook zijn er wezenlijke verschillen tussen avond- en dagstekken. Dit heb ik zelf maar al te vaak ondervonden. Drie jaar lang heb ik ruim 7 maanden per jaar de tijd gehad om op elke moment van de dag de barbeel te belagen. In die 7 maanden bivakkeerde ik drie dagen per week op een camping, direct gelegen aan de Waal. Met 100 meter lopen, en binnen 3 minuten zat ik te vissen. De hengels lagen altijd opgetuigd klaar. Zouden ze nu?? Ik vroeg het me niet lang af…pakte wat kaas en één hengel en een half uurtje later wist ik het antwoordt. Ik durf daarom ook met een gerust hart te zeggen dat ze over héél de dag goed te vangen zijn. Natuurlijk zijn er top uren bij, en ook daluren om ze zo maar te noemen. Over het algemeen genomen kun je heel de dag, en bij elke temperatuur, barbeel vangen van maart tot en met oktober. Ik heb er gevangen bij ruim 35 graden, om 15.00 uur s middags. Maar ook met amper 5 graden 's morgens vroeg. In het donker heb ik ook succes gehad. Toch zijn er aanwijsbare tijden die echt goed zijn, en waarbij je beter thuis kunt blijven. Ik spreek dan nu voornamelijk voor de Waal.

 

Uren maken loont !

 

Deze rivier wordt stukken minder tussen 12.00 en 16.00 uur. Ik zeg niet dat je ze dan niet kunt vangen, maar het wordt dan wel minder. Dit geld ook voor de temperatuur. Is deze boven de 25 graden, dan geeft de barbeel ook een heel stuk minder thuis. Maar vergeet dan ook niet dat het voor jezelf dan ook een stuk moeilijker wordt. 25 graden.. meestal is er dan weinig wind.. op de kop van een krib.. helemaal omgeven door water…..je verbrand dan levend. Wat te denken van je aas. Kaas gaat zweten, en wordt dan onbruikbaar. Hij wordt ook helemaal zacht. Maden leggen het loodje. Een koeltas houdt het nog wel even tegen….goed beschouwd kun je beter op die momenten de kribben vermijden. Lekker zelf even zwemmen is dan de beste optie!! Want daarna komt er weer een goede tijd. De uren tussen 16.00 en 22.00 uur zijn weer heel goed. Let wel, ik heb het hier over de periode van april tot oktober. Zeg maar ruwweg de zomertijd. Ik heb die drie jaar eigenlijk nooit op tijd gevist, altijd op gevoel. Zeker toen ik na het eerste jaar al zoveel informatie had, dat ik precies wist wanneer ik hoe moest handelen. Omdat ik altijd stroomafwaarts viste, had ik daar altijd de zon in de rug. Op het moment dat ik de zon in mijn gezicht voelde, wist ik dat het tijd was om in te pakken. Zeg maar op het moment dat de barbeel weinig tot geen schaduwplekken kan vinden, dan is het gedaan. Als de zon dan weer op ooghoogte komt, worden de barbelen weer actiever. Lees goed, actiever. Na drie jaar lang alles goed bijhouden, weet ik precies wat ik kan verwachten op de Waal. Natuurlijk nooit met 100% zekerheid, want het is en blijft natuur waar je mee omgaat. Maar toch met aangrenzende zekerheid. Ik luister en kijk altijd goed naar de natuur, en link deze ook door naar het vissen. Ik heb hierbij ook deels geluk gehad met mijn hond. Deze viervoeter heeft me veel geleerd, en zeer frappant wat je al aan de houding van een hond kunt zien wat er gaande is. Als hij zenuwachtig gaat piepen aan de waterkant duurt het géén minuut of er volgt een aanbeet. Als hij achter me op de krib gaat liggen slapen, is het tijd te verkassen. En denk nou niet, hij lult maar wat, want ook ik ben eigenwijs. Vaak genoeg bleef ik zitten, om te kijken of die hond nu gelijk had. Ik ben toch niet gek….Maar met schaamrood op de kaken moet ik nu toegeven dat hij wel gelijk had. Al de tijd dat hij geen interesse vertoonde, heb ik ook geen beet gehad. Vaak keek ik dan een keer rond, besloot in gedachte naar welke krib ik zou gaan, en meestal hadden we dezelfde gedachte. Mijn viervoeter ging me altijd voor. Liep hij al naar een andere krib, dan ik besloten had, dan ging hij zitten en keek me met een blik aan van, je weet toch dat ik het beter weet!! Eigenwijs als ik ben pak ik toch de linkse krib, en met de hengels tussen mijn benen, moet ik twee uur later constateren dat ik de verkeerde keuze heb gemaakt. Géén beet! Ik bestijg dan de krib die mijn hond voor ogen had, en binnen vijf! minuten sta je een barbeel te drillen. Tja moeilijk te geloven misschien, maar het laatste jaar ben ik hem alleen maar nagelopen. En ik verzeker je, er waren ook dagen bij dat hij rechtstreeks naar de tent liep….nu achteraf moet ik ook toegeven, hij had toen ook gelijk!! Hij maakt toch een deel uit van de natuur, en die is niet altijd zoals wij denken, of zoals het ons uitkomt!.

 

Typisch beeld van de Waal in de winter maanden

Wist je trouwens dat vogels ( meeuwen, ganzen en eenden) altijd op stenen zitten die vast liggen?? Let maar eens goed op als je op een krib loopt, waar veel vogelpoep ligt. Dit zijn kribben waarop ze overnachten. Op stenen die los liggen zul je nooit geen stront aantreffen. Eigenlijk heel logisch !! Mocht er iets aankomen, dan horen ze dat altijd aan de losse stenen die bewegen….. Ook dit natuurverschijnsel komt me altijd goed van pas. Ik loop zoveel mogelijk op strontstenen om het zo maar te noemen. Die liggen altijd stevig en wiebelen nooit!! Mooi hé, die natuur…heb er oog voor, je kunt er veel uit halen.

de eerste van 2008, op 3 feb.